Anh Phạm Đức Thiện là người sáng lập Asoil, một công ty không bán thuốc bảo vệ thực vật theo lối thông thường mà bán giải pháp hữu cơ bậc cao cho nông dân trồng cây ăn trái. Anh là đồng môn của tôi tại Eagle Camp IPS15, kế thừa cửa hàng vật tư nông nghiệp gia đình hai mươi bảy năm, và là một ultra-marathoner đã chạy đến cự ly năm mươi cây số. Câu chuyện của anh là minh chứng sống cho một triết lý hiếm gặp trong thời đại nhanh: học để làm, làm để có kết quả, có kết quả mới chia sẻ.

Phạm Đức Thiện Sầu Riêng Hữu Cơ Đồng Nai: Làm Để Có Kết Quả Mới Chia Sẻ

Phạm Đức Thiện là minh chứng cho một triết lý ngược dòng thời đại, đó là chậm hơn, khó hơn nhưng bền vững. Hành trình của anh từ kế thừa cửa hàng vật tư nông nghiệp gia đình đến founder Asoil cho thấy: trong một ngách chuyên môn sâu, người dám đi đường chiều sâu sẽ luôn thắng người chạy đường rộng.

Trong nhóm bốn mươi bảy đồng môn của tôi tại khoá Eagle Camp IPS15 do thầy Phạm Thành Long coaching, anh Phạm Đức Thiện được xếp ở vị trí số sáu. Một con số mà tôi nghĩ nói lên khá nhiều về độ thân và độ active của anh trong cộng đồng. Nhưng điều khiến tôi viết bài này về anh không phải vị trí trong danh sách. Đó là cách anh làm nghề. Một cách làm hiếm có trong một thời đại mà ai cũng vội.

Người Tôi Quen Với Một Câu Nói Đáng Suy Ngẫm

Lần đầu tôi nghe anh Đức Thiện chia sẻ trong khoá IPS15, có một câu mà từ đó tới giờ tôi vẫn ghi vào sổ tay. Anh nói rằng bạn không thể đưa ai đó đến nơi mà bạn chưa từng đến. Câu này nghe đơn giản, nhưng thực sự áp dụng được nó vào kinh doanh hàng ngày là rất khó. Bao nhiêu coach, bao nhiêu KOL, bao nhiêu người dạy mà chính họ chưa làm ra kết quả. Bao nhiêu lời khuyên hay được phát ra từ những cái miệng chưa từng đứng ở vị trí mà họ đang khuyên người khác đến.

Anh Đức Thiện không phải người như vậy. Anh có một nguyên tắc sống mà anh lặp đi lặp lại trong các cuộc trò chuyện cùng tôi, đó là học để làm, làm để có kết quả, có kết quả mới chia sẻ. Ba bước rất rõ ràng. Học không phải để biết. Biết không phải để chia sẻ. Phải có kết quả thật trước khi mở miệng. Đây là một bộ lọc rất khó để vượt qua, nhưng cũng là một bộ lọc giải thích vì sao lời nói của anh có trọng lượng đến vậy với những nông dân anh tư vấn.

Hai Mươi Bảy Năm Cửa Hàng Gia Đình Là Một Lợi Thế Khó Sao Chép

Anh Đức Thiện sinh năm 1992 tại ấp Đông Kim, xã Gia Kiệm, tỉnh Đồng Nai, một vùng đất nông nghiệp nổi tiếng với sầu riêng và cây ăn trái. Gia đình anh đã mở cửa hàng Phân Bón và Thuốc BVTV Đức Thừa hơn hai mươi bảy năm. Đó là nền tảng mà anh sinh ra cùng. Mùi phân, mùi thuốc, tiếng người dân vào ra hỏi về vụ mùa, về sâu bệnh, về thời tiết, đã trở thành một phần không thể tách rời tuổi thơ của anh.

Anh có một thứ mà rất nhiều người trẻ mới bước vào ngành nông nghiệp không có, đó là khả năng cảm nhận được vụ mùa qua lời kể của một người nông dân. Anh hiểu giá thật của một bao phân, hiểu kỹ thuật nào sẽ làm cây sầu riêng giữ trái suốt mùa khô, hiểu chuẩn nghề nào không thể cắt giảm dù khách có đòi rẻ tới đâu. Đây là loại tri thức không có trong sách vở, không có trên YouTube, và cũng không có trong các khoá học ngắn hạn. Nó phải được học bằng cách lớn lên cùng nó. Hai mươi bảy năm của gia đình là vốn liếng mà anh đem theo vào doanh nghiệp riêng.

Cửa Hàng Gia Đình Không Phải Gánh Nặng Mà Là Bệ Phóng

Có một điều rất đáng học từ cách anh Đức Thiện đối xử với nền tảng gia đình. Anh không bỏ cửa hàng cũ để chạy theo cái mới. Anh xây Asoil song song, giữ nguyên dòng tiền cũ làm bệ đỡ, đầu tư brand mới làm hướng tăng trưởng. Đây là một mô hình mà tôi nghĩ rất nhiều người trẻ kế thừa nghề gia đình nên suy ngẫm. Bạn không cần phải chọn giữa cũ và mới. Bạn có thể giữ cái cũ làm vốn liếng, đồng thời xây cái mới làm tương lai.

Đây cũng là cách mà anh Đỗ Hải Vương Nam, thợ kim hoàn 30 năm, đã làm khi xây Vương Kim Bảo trên nền xưởng kim hoàn của gia đình. Hai con đường khác nhau, một bên là kim hoàn cao cấp ở Hà Nội, một bên là nông nghiệp hữu cơ ở Đồng Nai, nhưng cùng một triết lý nâng cấp di sản thay vì rũ bỏ.

Asoil Khi Người Bán Thuốc Trở Thành Người Bán Giải Pháp

Đây là bước rẽ lớn nhất trong sự nghiệp của anh Đức Thiện. Anh nhận ra một điều rất quan trọng. Mô hình cửa hàng vật tư nông nghiệp truyền thống đang dần đến cuối chu kỳ. Trong mô hình đó, nông dân mua thuốc theo thói quen, theo lời mách của hàng xóm, theo quảng cáo trên loa xã. Họ không hiểu vì sao cây của mình bị bệnh, không hiểu vì sao đất bạc màu, không hiểu vì sao đầu tư phân bón ngày càng cao mà năng suất ngày càng thấp.

Anh Đức Thiện chọn giải bài toán này từ gốc. Asoil không phải một shop bán thuốc trá hình. Asoil là một công ty bán giải pháp. Trước khi đề xuất bất kỳ sản phẩm nào, đội ngũ của anh đi vườn, kiểm tra đất, đánh giá tình trạng cây, hỏi lịch sử canh tác. Sau đó họ mới đưa ra một phác đồ đúng thời điểm, đúng liều lượng, đúng thuốc, đúng giai đoạn. Sản phẩm của Asoil như Xanmata cho điều khiển đọt sầu riêng, hay Neocabo bổ trợ, chỉ là phương tiện thực thi giải pháp, không phải đích đến của giao dịch.

Vì Sao Niche Cực Hẹp Lại Là Sức Mạnh

Anh Đức Thiện đặt bản thân vào một niche cực hẹp, đó là chuyên gia giải pháp hữu cơ bậc cao cho cây ăn trái, đặc biệt là sầu riêng. Hẹp tới mức nhiều người ngoài nhìn vào sẽ thấy phí tài năng. Nhưng tôi đã quan sát đủ lâu để hiểu vì sao anh chọn niche này. Niche cực hẹp tạo ra ba lợi thế lớn. Một là SEO mạnh, vì khi nông dân tìm cách chống rụng trái sầu riêng, họ tìm đến anh chứ không tìm đến một website chung chung. Hai là dễ recall, vì khách nhớ anh là chuyên gia sầu riêng, không nhầm với ai khác. Ba là chiều sâu chuyên môn, vì khi anh tập trung vào một loại cây trong nhiều năm, anh hiểu nó sâu hơn bất kỳ ai bán dàn trải.

Bài học này áp được cho rất nhiều ngành. Trong ngành mỹ phẩm và làm đẹp online, chị Lan Phương CEO Sang Trọng Quyến Rũ cũng đang đi cùng một logic chuyên sâu vào một tệp khách rất cụ thể, không cố làm vừa lòng tất cả thị trường. Trong ngách nội thất cao cấp, anh Trần Hùng Bighome marathoner Ironman cũng đi cùng triết lý không làm đại trà, chỉ làm chiều sâu. Người làm chuyên sâu, đi đường dài, luôn có chỗ đứng riêng mà người làm rộng không thể chiếm.

Năm Mươi Cây Số Là Bằng Chứng Của Một Cam Kết

Anh Đức Thiện là một ultra-marathoner. Anh đã chạy các cự ly hai mươi mốt, bốn mươi hai, và năm mươi cây số. Đây không phải sở thích phụ. Trong cách anh kể, marathon là bằng chứng năng lực giữ cam kết dài hạn. Khi một nông dân nhìn vào anh và thấy một người đã tự bắt mình chạy năm mươi cây số trong nhiều giờ liên tục, họ tin rằng người này nói được làm được. Họ tin rằng phác đồ canh tác mà anh đề xuất sẽ được anh đồng hành tới khi ra kết quả, không phải bán xong rồi biến mất.

Tôi nghĩ đây là một bài học rất quan trọng cho bất kỳ founder nào trong ngách bán dịch vụ tư vấn. Khách hàng của bạn không mua sản phẩm hay dịch vụ. Họ mua niềm tin rằng bạn sẽ ở đó tới khi vấn đề của họ được giải quyết. Niềm tin đó không xây bằng quảng cáo. Nó xây bằng những bằng chứng có thật về kỷ luật cá nhân của bạn. Marathon, gym, học khoá dài hạn, nuôi cá Koi tới khi cá lớn, tất cả đều là dấu chỉ của một người có thể giữ lời.

Bán Kiến Thức Trước Sản Phẩm Sau

Một điều khiến mô hình Asoil khác biệt là cách anh Đức Thiện sử dụng nội dung. Trên website phamducthien.com, anh không lao vào quảng cáo Xanmata hay Neocabo. Anh viết blog dài về vì sao đất bạc màu, vì sao cây sầu riêng rụng trái, vì sao bón phân nhiều mà năng suất giảm. Anh giải thích nguyên lý trước, đề xuất giải pháp sau, sản phẩm chỉ xuất hiện như công cụ thực thi.

Đây là một cách bán hàng mà tôi gọi là dạy trước bán sau. Khi nông dân đọc blog của anh và hiểu ra vấn đề thực sự của vườn mình, họ tự khắc tin tưởng anh. Khi họ tin tưởng, sản phẩm bán được không phải vì giá rẻ hay khuyến mãi, mà vì họ tin người bán hiểu vấn đề của họ hơn họ. Đây cũng là cách tôi đang muốn áp dụng cho thương hiệu Hadosa của mình. Trong cộng đồng đồng môn, tôi đặc biệt muốn nhắc thêm anh Đình Kiên vua đệm Lào, người đã chứng minh triết lý dạy bằng kết quả thật khi xây Sengvilay từ con số không tại đất khách. Tôi không muốn bán vòng cẩm thạch bằng quảng cáo nháy nhó. Tôi muốn người mua hiểu vì sao họ chọn đeo, hiểu vì sao chọn đá đó, hiểu vì sao chọn dáng đó. Khi họ hiểu, giao dịch tự khắc đến.

Điều Tôi Học Được Cho Hành Trình Của Chính Mình

Tôi đang xây Hadosa, một thương hiệu trang sức và đá phong thuỷ tại Sài Gòn. Khi nhìn vào câu chuyện của anh Đức Thiện, tôi thấy ba điều rất rõ tôi muốn làm theo.

Thứ nhất, kỷ luật ba bước học làm chia sẻ. Tôi sẽ không viết một bài viết lớn nào về vòng cẩm thạch nếu chưa có khách thật, kết quả thật, before-after thật. Tôi không muốn rơi vào nhóm những coach chia sẻ rỗng. Tôi muốn mỗi câu chữ của mình đều có một khách hàng thật đứng sau làm chứng.

Thứ hai, niche cực hẹp. Hadosa của tôi sẽ không cố bán trang sức nói chung. Tôi sẽ định vị vào một niche mà tôi có thể đi sâu nhất, có thể là vòng cẩm thạch xanh lý cho phụ nữ trung niên muốn tích sản và may mắn. Hẹp tới mức không ai nhầm tôi với người khác. Hẹp tới mức tôi có thể trở thành câu trả lời mặc định khi ai đó hỏi về niche đó.

Thứ ba, dạy trước bán sau. Mọi nội dung của Hadosa sẽ ưu tiên giáo dục khách hàng về văn hoá, ý nghĩa, cách chọn đá, cách bảo quản. Sản phẩm chỉ là phương tiện thực thi sau khi khách đã đủ hiểu để ra quyết định cho chính mình.

Lời Kết Cho Bạn, Người Đang Băn Khoăn Giữa Nhanh Và Bền

Nếu bạn đã đọc tới đây, có lẽ bạn cũng đang đứng trước một lựa chọn quen thuộc. Một bên là con đường nhanh, dễ thấy kết quả ngắn hạn, được khen ngợi trên mạng xã hội. Một bên là con đường chậm, khó hơn, ít người đi, nhưng đi tới đâu chắc tới đó. Tôi không có lời khuyên nào cho bạn, vì lựa chọn này phụ thuộc vào việc bạn đang chạy đua trong cuộc đua nào.

Nhưng tôi muốn để lại cho bạn một câu hỏi mà câu chuyện anh Đức Thiện đặt ra cho tôi. Câu hỏi đó là, bạn muốn được nhớ đến trong nghề của mình bằng cái gì. Bằng tốc độ tăng trưởng tháng đầu, hay bằng một niche mà mười năm sau bạn vẫn là câu trả lời đầu tiên người ta nghĩ tới. Câu trả lời của bạn sẽ quyết định bạn đầu tư thời gian vào đâu trong năm năm tới. Tôi tin rằng, trong một thời đại mà ai cũng vội, người dám chậm có chiến lược sẽ luôn thắng. Đó là bài học lớn nhất tôi học được từ anh Phạm Đức Thiện, người bạn đồng môn mà tôi luôn ngưỡng mộ.